Công tác phòng chống lao còn nhiều khó khăn cần được tháo gỡ

Mặc dù còn rất nhiều khó khăn trong những năm qua, nhưng công tác chống bệnh lao tỉnh nhà đã có nhiều chuyển biến tích cực và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Bên cạnh những nỗ lực đó, công tác này hiện còn đang gặp nhiều khó khăn cần được tháo gỡ…

Những nỗ lực đáng ghi nhận

Năm 2010 hoạt động Chương trình chống lao Quốc gia ở tỉnh ta tiếp tục duy trì, phát huy những thành tựu đã đạt được của giai đoạn trước, đồng thời nỗ lực phấn đấu để hoàn thành tốt  mục tiêu  của chương trình đề ra, khống chế tình hình dịch tễ bệnh lao, duy trì mở rộng Chương trình hoá trị liệu ngắn ngày với quản lý điều trị có kiểm soát trực tiếp (DOTS), đối phó với vấn đề Lao - HIV và vấn đề kháng thuốc lao ngày một gia tăng.

Chương trình mục tiêu phòng chống lao được triển khai với 100% dân số được bảo vệ bởi DOTS tại tuyến y tế cơ sở. Công tác Phòng chống lao cho vùng sâu, vùng xa và vùng khó khăn được tăng cường.

Tổng số bệnh nhân Lao các thể được phát hiện: 1074/2500, đạt 43% (cùng kỳ 1150), trong đó: BN Lao phổi AFB (+): 494 BN, đạt 33% KH.( cùng kỳ Bn Lao phổi có AFB (+) 644 BN). Việc phát hiện bệnh nhân lao chủ yếu dựa vào xét nghiệm đờm trực tiếp. Chất lượng phát hiện  ngày càng được nâng cao nhờ đội ngũ y, bác sỹ có kinh nghiệm và trang thiết bị đầy đủ. Nguồn bệnh nhân nghi lao ở tuyến y tế cơ sở cũng được chuyển lên tổ chống lao huyện nhiều hơn nhờ sự hoạt động đồng bộ và có hiệu quả từ tỉnh đến huyện, xã.

Việc quản lý điều trị tại tuyến y tế cơ  sở được triển khai đều đặn, thường xuyên. Việc cấp phát thuốc một tháng 1 lần tại xã được duy trì, thuận tiện cho việc nhận thuốc của bệnh nhân. Hầu hết các bệnh nhân được xét nghiệm, kiểm tra theo đúng quy định trong cả liệu trình 08 tháng và được đánh giá kết quả điều trị chính xác.

Và những khó khăn cần tháo gỡ

Đối với công tác phòng chống lao việc phát hiện xác định rõ nguồn lây tiềm ẩn trong cộng đồng là điều cực kỳ quan trọng trong việc quản lý và đièu trị bệnh nhân. Tuy nhiên trong những năm qua công tác phát hiện nguồn lây còn gặp rất nhiều khó khăn bởi nhiều lý do khác nhau như: Sự hiểu biết của người dân về bệnh lao và cách phòng tránh còn hạn chế; xã hội vẫn còn kỳ thị với bệnh nhân lao dẫn đến người bị bệnh lao thường dấu bệnh không đi khám; Sự nhận thức của các cấp các ngành còn xem nhẹ; một số cơ sở nhân viên y tế còn thiếu và yếu….

Bên cạnh đó, Tổ chống lao của 20 huyện, thành phố có trình độ chuyên môn không đồng đều, kiêm nhiệm nhiều công việc khác. Một số huyện thay đổi cán bộ tổ chống lao, nên chưa theo kịp các hoạt động của chương trình, nên việc triển khai công tác phòng chống lao, từ phát hiện bệnh nhân lao, đến quản lý điều trị ngoại trú còn nhiều hạn chế, nhất là những xã ở vùng sâu, vùng xa.  Một số xã của huyện miền núi giao thông đi lại khó khăn, nên việc phát hiện bệnh thường là đã muộn, điều trị khó khỏi và dễ bị kháng thuốc, đó là nguồn lây chính cho cộng đồng và cũng là nguyên nhân tại sao tỷ lệ bỏ trị cao.

Mặc dù vậy công tác phòng chống lao hiện nay vẫn đứng trước nhiều khó khăn do tâm lý của mọi người chưa tin tưởng ở tuyến huyện và mặc cảm về căn bệnh này nên khi bệnh nặng họ mới tìm đến Bệnh viện Lao và Phổi tỉnh để làm xét nghiệm, điều trị. Đây cũng là  nguyên nhân khiến cho một số bệnh nhân lao chỉ được phát bệnh tại tuyến tỉnh khi bệnh đã nặng. Tỷ lệ điều trị lao khỏi bệnh đang có chiều hướng sụt giảm. Những năm trước, tỷ lệ điều trị khỏi bệnh lao của tỉnh đạt tới 94,8%, năm 2009 là  92,5%; Nhưng năm nay kết quả chỉ đạt 87%. Nguyên nhân lao là căn bệnh yêu cầu phải điều trị dài ngày, uống nhiều thuốc, nhưng trên thực tế, người dân có thói quen sau khi nằm viện, chỉ uống thuốc thêm một hai tháng, ngừng thuốc, thấy cơ thể khoẻ mạnh, uống thêm thấy mệt mỏi nên bỏ thuốc, không điều trị tiếp. Sau một thời gian các chất thuốc kháng lao sẽ hết tác dụng, số vi trùng lao con lại kháng thuốc, và khi phát tác rất khó điều trị. Số người nhiễm HIV mắc lao trong thời gian qua có xu hướng tăng nhanh. Điều lo ngại là lao trên HIV thì dễ chuyển thành lao kháng thuốc. Vì vậy bệnh lao đồng nhiễm HIV là mối đe doạ lớn đối với xã hội. Vấn đề chữa lao không đúng cách làm xuất hiện các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc và bệnh lao đồng nhiễm HIV đang là điều kiện thuận lợi cho căn bệnh có sức tàn phá nguy hiểm này trở nên nặng nề và phức tạp hơn. Tình trạng một số bệnh nhân còn chủ quan bỏ điều trị giữa chừng, điều trị không đúng phác đồ về thời gian hoặc liều lượng làm cho bệnh ngày càng trầm trọng hoặc dẫn đến Lao kháng thuốc thất bại trong điều trị. Do đó làm cho hoạt động chống lao có nguy cơ trở nên nữa vời, lảng phí.

Chính bởi vậy, công tác phòng chống lao của tỉnh vẫn luôn là một trong các mục tiêu cần tiếp tục được đẩy mạnh, mà yếu tố quan trọng nhất vẫn là phải làm thay đổi nhận thức, nâng cao hiểu biết của người dân về bệnh lao để bản thân họ chủ động hơn trong việc phát hiện, phòng chống bệnh lao cho chính mình mà mọi người trong cộng đồng. Đồng thời phải kết hợp tốt công tác phòng chống lao với các công tác khác, như: phòng chống hút thuốc lá, phòng chống lây lan HIV/AIDS, cải thiện môi trường sống...

Mặt khác, đa số bệnh nhân Lao đều là người nghèo, có thu nhập thấp, ít được tiếp cận các phương tiện truyền thông nên chưa có ý thức chống lây lan cho cộng đồng. Một điểm khó khăn trong công tác phòng chống Lao nữa là công tác này chưa được xã hội hóa cao, sự tham gia của các ban ngành đoàn thể còn hạn chế. Người mắc bệnh Lao vẫn còn chịu nhiều định kiến và mặc cảm của xã hội, thời gian điều trị dài nên gây trở ngại cho bệnh nhân về đời sống.

Ngoài ra, những người làm công tác phòng chống lao có nguy cơ lây nhiễm cao hơn 6 lần so với môi trường làm việc bình thường. Tuy nhiên, việc thực hiện chế độ độc hại nghề nghiệp theo các qui định của Nhà nước cho cán bộ làm công tác chống lao tuyến cơ sở ở một số đơn vị chưa triển khai; hoặc có triển khai nhưng chưa được đầy đủ, chưa thỏa đáng, để động viên cán bộ tích cực hơn trong công tác.

Bệnh Lao sẽ được chữa khỏi hoàn toàn và tránh lây lan cho cộng đồng, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nhưng để mỗi bệnh nhân hiểu rõ về tác hại của bệnh và điều trị kịp thời, thì công tác tuyên truyền phải thật sự đẩy mạnh hơn nữa, làm cho toàn dân thực sự chung tay góp sức vào công tác phòng chống Lao một cách tích cực. Như vậy, đây không chỉ là trách nhiệm của cán bộ trực tiếp làm công tác phòng chống Lao mà cần phải có sự phối hợp của cả cộng đồng, toàn xã hội và của mỗi cá nhân.