VÕNG MẠC TIỂU ĐƯỜNG - NGUYÊN NHÂN CHÍNH GÂY MÙ LÒA Ở BỆNH NHÂN TIỂU ĐƯỜNG

Theo số liệu của WHO, trên thế giới có đến 90% những người bị tiểu đường trên 10 năm bị tổn thương ở võng mạc. Bệnh võng mạc tiểu đường là một trong những nguyên nhân chính gây mù lòa ở các nước có nền “kinh tế trung bình” (chiếm 5%-10% tổng số mù). Riêng tại Việt Nam, hiện chưa có thống kê cụ thể và đầy đủ về bệnh này. Tuy nhiên, mới đây Trung tâm mắt Nghệ An đã bước đầu có những nghiên cứu về bệnh này. Đây là nghiên cứu có tầm quan trọng trong việc đánh giá bệnh võng mạc tiểu đường (VMTĐ) hiện nay. Từ đó đưa ra những giải pháp cần thiết để can thiệp một cách kịp thời và đúng đắn trong việc ngăn chặn biến chứng do tiểu đường về mắt mang tính bền vững hơn.

Qua kết quả nghiên cứu về tổn thương mắt trên bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường của Trung tâm Mắt cho thấy tỷ lệ người được khám VMTĐ còn thấp, chỉ có 10,1% trong tổng số bệnh nhân khám mắt. Điều đáng chú ý là nơi khám VMTĐ chủ yếu là chuyên khoa mắt tuyến tỉnh với tỷ lệ 97%. Nguồn thông tin VMTĐ bệnh nhân biết được chủ yếu từ 1 nguồn thông tin chiếm 65,2%,. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy người bệnh không đi khám mắt vì chưa thấy mờ mắt nên chưa có ý định khám mắt (45,5%), không biết bệnh tiểu đường biến chứng mắt (32,7%), biến chứng mắt không quan trọng bằng biến chứng khác (6,7%) ...Do đó các biến chứng mắt ở bệnh VMTĐ chiếm 23,9% .

Bệnh võng mạc tiểu đường phụ thuộc chủ yếu vào thời gian bị tiểu đường và mức độ kiểm soát bệnh tiểu đường. Các bệnh nhân mắc bệnh trên sau 20 năm bị tiểu đường, hầu hết bệnh nhân tiểu đường týp 1 và hơn 60% các trường hợp tiểu đường týp 2 mắc bệnh võng mạc tiểu đường. Đây là bệnh biến chứng vi mạch hay gặp nhất của bệnh đái tháo đường. Hiện nay, phương pháp điều trị ngoại khoa hiệu quả bệnh võng mạc tiểu đường là sử dụng laser đúng thời điểm và cắt dịch kính. Điều trị nội khoa hiệu quả nhất cho bệnh võng mạc tiểu đường là điều chỉnh lượng đường máu bệnh nhân đái tháo đường và kiểm soát huyết áp đối với bệnh nhân bị cao huyết áp.

Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Dũng – Trung tâm Mắt Nghệ An cho biết Bệnh võng mạc tiểu đường là một bệnh nặng, có thể chữa được với điều kiện người bệnh phải hợp tác tốt với bác sĩ. Quá trình theo dõi và điều trị là một quá trình kéo dài suốt đời. Nếu thực hiện được điều này, thị giác của bệnh nhân sẽ được bảo tồn rất tốt. Bệnh có nhiều giai đoạn, ở những giai đoạn nặng võng mạc bị tổn thương rất trầm trọng và là nguyên nhân gây mù, rất khó chữa trị, đôi khi không chữa trị được. Thời gian mắc bệnh tiểu đường càng lâu thì khả năng bị bệnh ở võng mạc càng cao. Do đó, điều quan trọng là phòng ngừa bằng cách điều trị thật ổn định bệnh tiểu đường và khám mắt định kỳ bởi bác sĩ chuyên khoa. Khi bệnh ở giai đoạn nhẹ thì chủ yếu là theo dõi, đến những giai đoạn nặng hơn thì điều trị bằng laser võng mạc, nếu có những biến chứng nặng như xuất huyết trong mắt, bong võng mạc thì phải phẫu thuật.

Phần lớn bệnh nhân bị tiểu đường khi tới khám tại Trung tâm Mắt đều chưa được điều trị bệnh lý võng mạc tiểu đường một cách có hệ thống, không được phát hiện bệnh sớm nên không được điều trị bằng laser kịp thời, và lúc đó bệnh đã chuyển sang tình trạng rất nặng, nên dễ gây chảy máu trong phẫu thuật và hạn chế hiệu quả của phẫu thuật. Một trong những nguyên nhân khiến việc phát hiện bệnh võng mạc tiểu đường muộn do giai đoạn đầu của bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt. Tỷ lệ BS có trình độ cũng như số BVcó phương tiện để phát hiện bệnh còn ít. Đến 2010 toàn tỉnh có trên 160.000 người bị tiểu đường và 579.000 người bị tiền tiểu đường. Đây là con số đáng báo động về sự phát triển của bệnh tiểu đường và nguy cơ các bệnh nhân này mắc VMTĐ là rất lớn.

Do đó việc kiểm tra mắt thường xuyên để phát hiện sớm các giai đoạn có thể điều trị được là rất quan trọng. Theo khuyến cáo, bệnh nhân tiểu đường từ 10 tuổi trở lên cần được khám mắt 3-5 năm sau khi bệnh khởi phát, còn bệnh nhân tiểu đường týp 2 nên được kiểm tra mắt sớm ngay sau khi phát hiện bệnh. Những bệnh nhân đái đường chưa có biến chứng võng mạc nên được khám mắt hàng năm để phát hiện bệnh. Đối với những bệnh nhân bị võng mạc tiểu đường không tăng sinh mức trung bình đến nặng nên được khám mắt thường xuyên hơn để xác định khi nào thì bắt đầu điều trị. Bệnh nhân bị tiểu đường cần miêu tả rõ lịch sử bệnh cho bác sĩ khi được khám mắt.